صنایع دستی اردبیل بخش سوم

رودوزی

صنایع دستی اردبیل

نمکدان بافی

یکی از صنایع دستی استان اردبیل نمکدان بافی نام دارد. نمکدان بافته ای است داری که ایلات و عشایر برای نگهداری و حمل و نقل نمک درشت یا سائیده از آن استفاده می نمایند. نمکدان بطور عمده در ایلهای مختلف، با استفاده از چند نوع تکنیک بافته می شود. قسمت پشت نمکدان با طرح ساده گلیم بافت در چند رنگ متفاوت و روی نمکدان به روش ورنی بافی و یا قالی بافی است. بعد از اتمام بافت، پارچه متقالی را به عنوان آستر داخل نمکدان در نظر می گیرند تا نمک با پشم تماس نداشته باشد. فرم کلی نمکدان به شکل بطری می باشد. طرحهای مورد استفاده ذهنی بوده و از طبیعت اطراف بافنده نشئت می گیرد. از آن جمله است نگاره های جانوری (گوزن، روباه، گنجشک، مرغابی و …) و نگاره های گیاهی (درختان سرو، چنار و …

نمکدان بافی

نمکدان بافی

لباسهای محلی

یکی از صنایع سنتی و بومی استان، دوخت لباسهای محلی می باشد. شاید به جرات بتوان گفت که هیچ کشوری به اندازه ایران از این همه تنوع در طرح و رنگ لباسهای محلی برخوردار نیست و این شاید به علت تنوع قومی است که در ایران مشاهده می نمائیم. پس از گذشت قرنها و با پیشرفت صنایع ماشینی هنوز هم وقتی به روستاها مراجعه کنیم، می توانیم لباسهای محلی را بر تن اهالی روستا و خصوصا عشایر مشاهده نمائیم.

لباس محلی اردبیل

لباس محلی اردبیل

عروسک بافی

یکی از صنایع دستی استان عروسک بافی نام دارد. قطع به یقین, عروسک سازی از هزاران سال پیش از هنرهای سمبلیک، قومی، آئینی و مذهبی بشر بوده است و این طرز تفکر از هزاران سال پیش رواج داشته است.در استان اردبیل با توجه به آداب و سنن مناطق مختلف استان عروسکهایی به شیوه های متنوع و با لباسهای محلی تولید می گردد. “تکم” یکی از عروسکهای اسطوره ای استان به شمار می رود که در ایام نوروز توسط تکم گردانان در کوچه ها و محله های شهرها و روستاها به گردش درآمده و فرارسیدن بهار را نوید می دهد.

عروسک بافی

عروسک بافی

رودوزی (سوزندوزی)

رودوزی هنر آراستن سطح پارچه با استفاده از نخهای الوان یا اشیاء الوان با کمک سوزن یا قلاب می باشد. بشر بعد از بوجود آمدن پارچه که حفاظی در برابر سرما و یا گرما و سایر نیازهای ابتدایی بود، مانند هر وسیله دیگری آن را از حالت ساده در آورده و به تزئین و تجمل آن پرداخته است که به اقتضای فرهنگ و آداب و سنن هر قومی، دارای دگرگونیهای خاص خود می باشد.

رودوزی

رودوزی

سفالگری

یکی از صنایع دستی سنتی و زیبای استان اردبیل سفالگری نام دارد و آن عبارتست از ساخت و تهیه اشیاء از گل پخته، مانند کاسه، کوزه و … . اگر محصولات بدون لعاب باشند به آنها سفال اطلاق می گردد. سفال عمدتا از خاکهای ثانویه ساخته می شود. خاکهای ثانویه، خاکهایی هستند که بطور مرتب در حال جابجایی و تغییر مکان هستند، لذا دارای خلوص کمتر و چسبندگی بیشتری هستند و جهت پخت به درجه حرارتی در حدود ۹۵۰ تا ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد نیاز دارند. مهمترین خاک ثانویه انواع خاک رس است که با نام علمیEarthen Ware شناخته می شوند و رنگ طبیعی آنها از نخودی تا قرمز تغییر می کند. اصطلاح انگلیسی سرامیک دقیقا دارای مفاهیم سفال در زبان فارسی است که از واژه یونانی Kermose به معنای خاک رس گرفته شده است. پیشینه سفالگری در استان اردبیل به دوره اشکانیان و قبل از آنها می رسد.

مراکز عمده تولید فعال در استان اردبیل روستای انار از توابع شهرستان مشکین شهر است.

سفالگری

سفالگری

کاشی معرق

یکی از صنایع دستی سنتی و زیبای استان کاشی معرق نام دارد و آن عبارتست از قطعه های بزرگ و کوچک بریده شده کاشی که بر اساس طرح با نقوش مختلف و رنگهای متفاوت تراشیده شده و کنار یکدیگر قرار می گیرند و به شکل قطعه ای بزرگتر در می آیند.

از مراکز تولید کاشی معرق می توان به شهرهای اصفهان، مشهد و تهران اشاره نمود. در اردبیل نیز کارگاههای متعددی در این زمینه فعالیت دارند.انواع رنگهای کاشی مورد استفاده در کاشی معرق عبارتند از : سفید، آبی تیره، فیروزه ای، سبز، پرتقالی و … .

کاشی معرق

کاشی معرق

سراجی

عبارتست از ساختن زین اسب با استفاده از چرم و به کسی که این کار را انجام می دهد سراج می گویند.سراجی تا دهه های اخیر در استان اردبیل بخصوص در اردبیل و مشکین شهر رایج بوده و اکنون جزو رشته های منسوخ محسوب می شود.

سراجی

سراجی

نقاشی روی چرم

یکی از صنایع دستی سنتی و زیبای استان اردبیل نقاشی روی چرم نام دارد و آن عبارتست از نقاشی و طراحی سنتی بر روی چرم که موارد مصرف فراوانی دارد و از زیبایی خاصی برخوردار می باشد. برای نقاشی روی چرم معمولا از چرم گوسفندی دباغی شده به رنگ کرم استفاده می نمایند. روش کار بدین صورت می باشد که ابتدا بوم کار را آماده نموده (بوم عبارتست از: فیبر و اسفنج به ضخامت نیم تا یک سانتیمتر)، پس از آماده سازی بوم و نصب چرم بر روی آن، طرح مورد نظر را ابتدا بر روی کاغذ طراحی کشیده و سپس بوسیله کاربن، به روی چرم منتقل می نمایند، طرح را بوسیله راپید پر رنگ نموده و بوسیله قلم مو نقاشی را شروع می نمایند. رنگهای مورد استفاده در نقاشی روی چرم از نوع رنگهای پیگمنت بوده و حلال آن الکل می باشد. پس از پایان نقاشی از محلول رزین برای ثبات و جلای رنگ استفاده می نمایند. در نهایت از ورنی برای شفافیت, براق شدن و عایق بودن کار بهره می برند.نقاشی روی چرم در خلخال و اردبیل رواج دارد.

نقاشی روی چرم

نقاشی روی چرم

چاقوسازی

یکی از صنایع دستی سنتی و زیبای استان چاقوسازی نام دارد که صنعتی است دیرینه و دارای سابقه ای کهن در ایران. بهترین سلاحها توسط هنرمندان این رشته ساخته می شده است. سابقه این هنر به دوره حکومت مادها برمی گردد، زیرا در آثار کشف شده از آن دوره سلاحهای دست ساز و زیبا بدست آمده است. مواد اولیه هنر چاقوسازی آهن است و دسته چاقو را از شاخ گوزن و یا عاج تهیه می نمایند. در گذشته روی دسته شمشیرها و غیره را مرصع کاری نیز می نموده اند و این کار امروزه بصورت ساده تری انجام می گیرد. ابزار کار چاقوسازان چکش، پتک، قیچی، کوره و … می باشد. روش کار بدین صورت است که استادکار در کنار کوره آتش، آهن را گداخته و با ضربات پتک آن را به شکل انواع چاقو، کارد، گزلیک، قندشکن و … درآورده سپس با نهایت هنرنمایی و با استفاده از ابزار ساده، از جنس شاخ حیوانات یا عاج دسته آن را کار می گذارند. پس از اتمام کار چاقو را تیز کرده و آب کروم می دهند. معمولا چاقوسازان زنجان نام خود را بر روی تیغه چاقو حک می نمایند. جواهر، ملیله، صدف و عاج از تزئیناتی است که این هنرمندان در تولیدات خود بکار می برند. از چاقوهای کوچک تزئینی که به عنوان جاکلیدی استفاده می شود تا شمشیرهای بزرگ از تولیدات چاقوسازان می باشد. چاقوسازی تا دهه های اخیر در شهرستان اردبیل رایج بوده و اکنون منسوخ شده است.

چاقوسازی

چاقوسازی

 

درباره نویسنده

پست های مرتبط

ترک یک پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *