استاد علی نعمت

استاد علی نعمت

استاد علی نعمت هنرمند خاتم کار، که به معرفی او می پردازیم و شما را با او که به حق یکی از هنرمندان چیره دست و مبتکر کشور ما بشمار می رود و آثار ارزنده اش امروز در موزه ها و کاخ های بزرگ دنیا معرف ذوق لطیف ایرانی است بیش از پیش آشنا می کنیم.

هنرمندی به قدرت و استعداد و با تکیه بر نیروی ایمان شاهکارهای آفریده و امروز در موزه ها کاخهای بزرگ دنیا درخشش و جلوه خاص دارد.
یکی از مسایلی که از دیرباز، در شناساندن کشور ما به جهانیان تاثیر بسزایی داشته و نام ایران و ایرانیان را در سراسر گیتی بلند آوازه ساخته است هنرهای ملی ما و آثار ارزنده ای است که زاییده دستهای هنر بار و اندیشه های پر ایمان هنرمندان ایرانی است. هنرهای ملی ایرانیان که هر کدام به نوبه خود دارای ارزش خاصی می باشند عبارتند از: خاتم کاری منبت کاری قالی بافی زری بافی کاشی سازی میناکاری تذهیب کاری مینیاتورسازی و فنون مختلف دیگر که امروز مورد توجه و استقبال مردم جهان قرار دارد و برای هر یک از آنها اعتبار و اهمیت خاصی قایل میباشند. با توجه به اهمیت موضوع، از این پس، کوشش ما نیز بر این پایه خواهد بود که خوانندگان گرامی مجله “هنر و مردم” را با هنرهای ملی ایران و هنرمندانی که این شاهکارهای هنری را با نیروی ایمان و ذوق و قریحه خود می آفرینند، بتدریج آشنا سازیم.
استاد علی نعمت هنرمند خاتم کار، نخستین چهره ای است که ما در این شماره به معرفی او می پردازیم و شما را با او که به حق یکی از هنرمندان چیره دست و مبتکر کشور ما بشمار می رود و آثار ارزنده اش امروز در موزه ها و کاخ های بزرگ دنیا معرف ذوق لطیف ایرانی است بیش از پیش آشنا می کنیم. اما پیش از معرفی این هنرمند، بجا است که اگر برای مزید اطلاع خوانندگان شمه أی درباره خاتم کاری و تاریخچه این هنر ظریف بطور اختصار درج کنیم:
خاتم کاری یا بعبارتی خاتم بندی از هنرهای است که بصورت امروز ،تقریبا از چهارصد یا پانصد سال پیش در ایران رایج بوده و در حقیقت از زمان سلطنت صفویان رو به تکامل نهاده است . خاتم کاری در عصر صفویان آنچنان مورد توجه بوده که بعضی از شاهزادگان هنرمند و با ذوق صفوی مانند سلطان میرزای صفوی در این کار استعداد قابل توجهی داشته و ساعات فراغت خود را بکار خاتم کاری که در آن زمان به « خاتم بندی » مشهور بوده مصروف میکرده اند و فرار گرفتن این هنر را مایه فخر و مباهات خود میدانسته اند .
● مصالح
مصالح و مواد اولیه ای که در ساختن خاتم کاری بکار میرود، عبارت است از:
۱) چوب(انواع مختلف)
۲) استخوان(انواع گوناگون)
۳) عاج
۴) فلزات
۵) سریشم(نوعی چسب)
۶) نخ پرک
۷) رنگ (برای رنگ کردن استخوان ها ).
در دوران صفویه خاتم کاری در شهرهای جنوبی ایران بخصوص در شهر های شیراز –اصفهان و کرمان راه پیشرفت و ترقی را بسرعت پیموده و هنرمندان آن دوره آثار بسیار زیبا و قابل توجهی از خود باقی گذاردند اما در دوره قاجاریه بعلت عدم توجه اولیای امور به خاتم کاری، متاسفانه این هنر رو به انحطاط و زوال گذارد و هنرمندان خاتم کار بتدریج دلسرد شده از کار خود کناره گرفتند و تنها معدودی از خاتم کاران در گوشه و کنار ایران، بطور پراکنده بکوششهای هنری خود ادامه دادند.
خوشبختانه با ظهور سلسله پهلوی و دوران سلطنت رضا شاه ، به موازات توجه خاصی که به صنایع مستظرفه مبذول شد و موجبات احیای آنها فراهم گردید ،هنر خاتم سازی نیز از حال رکود خارج شد و بار دیگر راه پیشرفت و تکامل گرفت و در این دوران بود که آثار درخشان و تحسین انگیزی مانند « تالار خاتم » ساخته شد و باید دانست که سازندگان این آثار پر ارزش هنرمندان شایسته ای بودند که سالها در گمنامی و انزوا به سر میبردند.
نکته ای که ذکر آن در اینجا حتما لازم است موضوع یکنواختی کار و تقلید از ابتکارات گذشتگان در خاتم کاری بود که همین چند ساله اخیر نیز بشدت رواج داشت و کار ابتکاری و تازه ای که بتواند تنوعی در این هنر پدید آورد عرضه نمیگردید و به همین جهت یک نوع یکنواختی خسته کننده برروی این هنر پر ارزش سایه افکنده بود و طبع تازه جوی مردم هنر دوست را اقناع نمیکرد، تا اینکه هنرهای زیبای کشور به بهبود و پیشرفت هنر خاتم کاری توجه خاصی مبذول داشت و مخصوصا با استفاده از وجود هنرمند باذوق و مبتکر آقای علی نعمت استاد و سرپرست کارگاه خاتم سازی ،که طرحهای نو اشکال کاملاً تازه و ابتکاری را، جانشین اشکال ساده و یکنواخت گذشته نمود، موجبات اعتلای هنر خاتم کاری را فراهم ساخت.
حال که تا اندازه ای شما با هنر خاتم کاری و تاریخچه آن آشنا نمودیم، بهتر است به سراغ هنرمند شایسته برویم که در سالهای اخیر با خلق طرحهای نو و فرمهای بی سابقه، شاهکارهائی در خاتمه کاری بوجود آورده است که موجب مباهات و سرفرازی جامعه هنری کشور است. این هنرمند پر استعداد و مبتکر، استاد علی نعمت است که سرپرستی کارگاه خاتم سازی هنرهای زیبای کشور را عهده دار میباشد.
زادگاه علی نعمت شهر هنر خیز شیراز است، او در چهل و چهار سال پیش در این شهر، دیده بجهان هستی گشود، از اوان کودکی به خاتم سازی، علاقه ای وافر داشت، اصولا مقدمات هنر خاتم کار را نزد استاد محمد خلیل گلریز، فرار گرفت و زیر نظر این استاد، به رموز و ریزه کاریها ی این فن آشنائی یافت و بتدریج در این کار فردی بصیر و متبحر شد، تا اینکه شخصا کارگاهی دائر نمود و مدت چهار سال به تنهائی به این کار اشتغال ورزید.
استاد نعمت در سال ۱۳۱۷ به تهران آمد و با سایر هنرمندان خاتم ساز، در ساختن تالار خاتم همکاری نزدیک و صمیمانه ای بعمل آورد، آنگاه به منظور تکمیل هنر خود، مدتی نیز نزد مرحوم محمد حسین صنیع خاتم، استاد مشهور و فقید خاتم سازی بکار مشغول شد و در سال ۱۳۲۸بنا به پیشنهاد آن مرحوم در کارگاه خاتم سازی هنرهای زیبای کشور مشغول کار شد.
پس از در گذشت مرحوم صنیع خاتم ،به پاس زحمات و کوششهای قابل تحسینی که علی نعمت در پیشرفت هنر خاتم کاری بعمل آورده بود ،از طرف هنرهای زیبای کشور برپاست کارگاه مزبور منصوب گردید و فعلا نیز در این سمت به ادامه کوششهای هنری اشتغال دارد.
امروزه در کارگاه خاتم سازی هنرهای زیبای کشور جمعی از هنرمندان زیر نظر استاد علی نعمت با کوشش و تلاشی خستگی ناپذیر، به خلق آثار نو و جالبی در زمینه های خاتم کاری مشغول می باشد ،آثاری که بدون شک در معرفی هنر ملی ما به جهانیان تاثیر فراوانی در بر دارد.
از کارهای بسیار جالب و در خور تقدیری که استاد علی نعمت تاکنون ساخته و اغلب اهدا گردیده است ، می توان آثار زیر را نام برد:
۱) سرویس بسیار زیبای لوازم التحریر که از طرف محمدرضاپهلوی به رئیس جمهور ایتالیا اهدا گردید.
۲) میز خاتم بسیار زیبا و نفیسی که در سفر پرزید نت ایزنهاور رئیس جمهور امریکا به ایران، از طرف شاهنشاه ایران، به ایشان اهدا گردید. این میز خاتم از شاهکار های هنر خاتم سازی بشمار می رود و به همین جهت در نمایشگاه جهانی بروکسل به اخذ مدال طلا، بزرگترین مدال نمایشگاه مزبور، نائل گردید. این میز بسیار جالب فعلا در موزه ملی واشنگتن نگاهداری می شود .
۳) میز زیبا و مجلل خاتم به طول ۲۲۰و بعرض ۱۱۰ سانتیمتر که مجموعاً ۱۱ متر مربع خاتم دارد و در هر سانتیمتر مربع تقریباً ۲۸۰ قطعه و در سراسر میز سی میلیون و هشتصد هزار قطعه خاتم بکار رفته است در جلوی این میز که به منظور اهدا به علیا حضرت ملکه انگلستان ساخته شده بود ، آرم سلطنتی انگلستان نقش شده است . این اثر بسیار زیبا که در شمار یکی از آثار پرارزش هنر خاتم کاری قرار دارد فعلاً در کاخ بوکینگهام نگاهداری می شود . لازم به تذکر است که طرحها و نقشهای زیبای این میز خاتم بوسیله آقای عیسی بهادری رئیس هنرستان هنرهای زیبای اصفهان ، که از جمله هنرمندان باارزش به شمار می رود، تهیه شده بود.
۴) میز خاتم با طرح جدید و کاملاً ساده، که فعلاً در موزه هنرهای زیبای کشور حفظ میشود. این میز ساده خاتم نیز از ذوق و ابتکار بی پیرایگی سازنده آن که میخواهد کارش خالی از تقلید باشد، حکایت می کند. به پاس کوششها و مجاهدات قابل تحسینی که استاد علی نعمت درساختن آثار پرارزش هنری خود نشان داده و در زمینه کار خاتم کاری افتخاراتی برای مردم و میهن خود در کشورهای دیگر کسب نموده، بارها افتخار شرف یابی به پیشگاه مبارک شاهنشاه را بدست آورده و مورد تفقد شهریار هنر پرور ایران قرار گرفته است، با توجه به همین نکته است که در چهارم آبان ماه سال گذشته استاد نعمت به اخذ نشان درجه یک همایون نایل گردید و در نمایشگاه جهانی بروکسل نیز نشان طلای «گراند پری» بزرگترین و ارزنده ترین جایزه نمایشگاه را دریافت نمود.
این هنرمند شایسته فعلاً با جدیت بیشتر به ادامه کوششهای هنری و تهیه طرحهای تازه تر و جالبتر اشتغال دارد و بدون شک در آینده نیز بهتر از گذشته موفق خواهد شد که شاهکارهایی در زمینه هنر خاتم سازی بیافریند و افتخاراتی دیگر بر افتخارات گذشته میهن خود بیافزاید.
استاد علی نعمت درباره علل موفقیت خود، اظهار میدارد که در درجه اول به استعداد و قریحه ذاتی خود متکی هستم و بعد تشویقهای هنرهای زیبای کشور و فراهم ساختن وسایل کار از طرف این موسسه عظیم هنری، مرا به ادامه کوششهایم ترغیب و دلگرم میسازد.
استاد نعمت بهترین خاطره زندگی خود را تشرف به پیشگاه محمدرضاپهلوی و اصغاء فرمایشات تشویق آمیز و نیروبخش معظم له میداند.

درباره نویسنده

پست های مرتبط

ترک یک پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *